فوتبال زنان، قربانی خاموش جنگ قدرت در فیفا

پیش از آنکه طرح جنجالی فیفا برای تجاری‌سازی جام‌های جهانی و مهم‌ترین رقابت‌های این نهاد کنار گذاشته شود، فوتبال زنان قرار بود نخستین قربانی این بحران باشد. پس از افشای برنامه‌های جانی اینفانتینو برای پروژه FIFA Forward Enterprise (FFE) که موج گسترده‌ای از انتقادها را به دنبال داشت، یوفا تصمیم گرفت رقابت‌های فیفا، از جمله جام جهانی ۲۰۳۰، را تحریم کند؛ اما پیش از آن، این مسابقات زنان بودند که بیشترین آسیب را متحمل می‌شدند.

کمتر از یک سال تا آغاز جام جهانی زنان ۲۰۲۷ در برزیل باقی مانده و مرحله پلی‌آف انتخابی اروپا قرار است از ماه اکتبر آغاز شود. پیامدهای فوری این بحران حتی می‌توانست برای رقابت‌های پایه فوتبال زنان شدیدتر باشد؛ جام جهانی زیر ۲۰ سال زنان از پنجم سپتامبر در لهستان آغاز می‌شود و پس از آن، جام‌های جهانی زیر ۱۷ سال مردان در قطر و زنان در مراکش به‌ترتیب در ماه‌های اکتبر و نوامبر برگزار خواهند شد.

فوتبال زنان که طی سال‌های اخیر رشد، سرمایه‌گذاری و محبوبیتی بی‌سابقه را تجربه کرده، ناگهان به مرکز کشمکش قدرت میان جانی اینفانتینو و جامعه جهانی فوتبال تبدیل شد؛ اتفاقی که این رشته به هیچ‌وجه توان تحمل آن را ندارد.

چرا یوفا مقابل فیفا ایستاد؟

طبق طرح اینفانتینو، فیفا قصد داشت ۲۰ درصد از سهام یک شرکت تجاری تازه‌تأسیس به نام FFE را واگذار کند؛ شرکتی که کنترل ارزشمندترین دارایی‌های تجاری و عملیاتی فیفا را در اختیار می‌گرفت. این دارایی‌ها شامل حق پخش تلویزیونی، قراردادهای اسپانسری، فروش بلیت، خدمات تشریفاتی جام‌های جهانی مردان و زنان و همچنین سایر رقابت‌های فیفا می‌شد.

منتقدان معتقد بودند این طرح، تمرکز بزرگ‌ترین تورنمنت‌های فوتبال را از اصول و ارزش‌های ورزشی به سمت حداکثرسازی درآمدهای تجاری سوق می‌دهد. نتیجه چنین رویکردی می‌توانست افزایش قیمت بلیت‌ها، برگزاری مکرر جام‌های جهانی و نادیده گرفتن نگرانی‌های فزاینده درباره فرسودگی بازیکنان، سلامت آن‌ها و دسترسی هواداران به مسابقات باشد.

تحریم یوفا که با مخالفت کنفدراسیون فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب (Concacaf) و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) نیز همراه شد، در نهایت اینفانتینو را وادار به عقب‌نشینی کرد.

با این حال، اگر چنین تحریمی اجرا می‌شد، فوتبال زنان بیش از هر بخش دیگری آسیب می‌دید؛ تصور جام جهانی زنان بدون تیم‌های اروپایی تقریباً غیرممکن است. در چنین شرایطی اسپانیا، قهرمان جهان، انگلیس، قهرمان اروپا، آلمانِ دو دوره قهرمان جهان و قدرت‌های سنتی مانند فرانسه، سوئد و هلند از مسابقات کنار می‌ماندند. در مجموع، ۶ تیم از ۱۰ تیم برتر رده‌بندی فیفا در این رقابت‌ها غایب بودند.

اگرچه هدف اصلی این طرح افزایش درآمدهای تجاری بود، اما واقعیت این است که بخش عمده جذابیت جهانی جام جهانی زنان به ستاره‌ها و تیم‌های ملی اروپا وابسته است.

جام جهانی بدون برندگان توپ طلای زنان مانند الکسیا پوتیاس و آیتانا بونماتی یا بدون تیم ملی انگلیس که پس از قهرمانی یورو ۲۰۲۲ به چهره‌هایی جهانی تبدیل شده‌اند، بخش مهمی از اعتبار و ارزش تجاری خود را از دست می‌داد.

جام جهانی بدون حضور تمام کنفدراسیون‌ها، در عمل تنها نام جام جهانی را یدک می‌کشید و فیفا را علاوه بر یک بحران مدیریتی، با بحران مشروعیت مهم‌ترین تورنمنت خود نیز روبه‌رو می‌کرد.